In 1975 presenteert gitarist Pat Metheny zijn eerste album Bright Size Life. Dit album is opgenomen met wijlen bassist Jaco Pastorius, sindsdien is zijn naam gevestigd in de jazzwereld en heeft hij een indrukwekkende carrière opgebouwd. Kenmerkend in zijn muziek zijn de vele muzikale stromingen die Pat Metheny zich eigen heeft gemaakt. In zijn composities ontstaat er een wilde fusie van jazz, blues, bossa-nova, klassiek, niet-westerse muziek, blues, rock, pop en drum ’n bass die uiteindelijk tot de zeer herkenbare Pat Metheny-sound leiden.
Dat Pat Metheny het experiment niet uit de weg gaat wisten we al maar wat hij met de Orchestrion Tour neerzet is ongekend. Op 3 februari jongstleden stond hij in de Oosterpoort te Groningen als ‘solo-act’ geboekt. De sfeer is goed, mensen zijn zeer nieuwsgierig naar wat er gaat komen. Er hangt een goede spanning in de lucht. Pat Metheny komt op en wordt verwelkomd met een hartelijk applaus en knikt vriendelijk naar het publiek. Op het podium staat een stoel voor hem klaar met her en der een vreemd muzikaal apparaat maar ook herkenbare instrumenten. Achter hem hangt een groot rood gordijn waarvan het publiek denkt dat het enkel dient als decoratie.
Hij begint met het akoestisch nummer ‘Make Peace’, hier worden zijn robot-instrumenten nog niet overduidelijk voor ingezet maar her en der zijn er andere instrumenten te horen anders dan zijn gitaar zoals een diep basgeluid. Meteen wordt duidelijk waarom Pat Metheny zo’n grote naam heeft in de jazz-wereld en daarbuiten. Vanaf noot één is hij op zijn gemak en speelt hij waanzinnig goed. De eerste drie nummers zijn rustig van aard en worden nog weinig verschillende instrumenten gebruikt. Aan het eind van het derde nummer wordt er een spot op het rode doek gericht waardoor er een vaag silhouet ontstaat. Het publiek wordt wat rumoerig en onduidelijk is er wat er nou eigenlijk achter het rode gordijn staat. Het gordijn gaat omhoog en daarachter verschijnt een bizarre opstelling van instrumenten die zichzelf lijken te bespelen. Een greep uit het assortiment van het ’Orchestrion’ van Pat Metheny zijn een gedemonteerd drumstel, pauken, percussieset, vleugel, gitaar, basgitaar, xylofoon en verder twee kasten gevuld met flessen water die ieder zijn eigen toon produceert.
Met het rijzen van het gordijn begint het nummer ‘Expansion’ van het album Orchestrion en Pat Metheny wordt vergezeld door een muur van zichzelf bespelende instrumenten, maar in werkelijkheid aangestuurd door Pat Metheny. Hoe dit precies aangestuurd wordt blijft voor het publiek een raadsel. De ‘sound’ is overweldigend en doet het publiek verbazen. Pat Metheny legt halverwege het concert uit dat de instrumenten werken op elektromagneten. Het orkest wordt gedeeltelijk aangestuurd door met zijn voeten voetpedalen op het podium te bespelen. Om het gehele proces te beschrijven zegt hij echter drie uur nodig te hebben. Gezien de technische complexiteit van het Orchestrion die de crew in beperkt tijdsbestek opbouwt en afbreekt, mag het een wonder heten dat dit ‘cyborgcircus’ functioneert zonder haperen en stotteren.
Pat Metheny weet het publiek goed te bereiken, komt zeer kalm over en laat het lijken alsof het allemaal vanzelfsprekend is. Tussen een aantal nummers weet hij het publiek te boeien met het hoe en waarom van dit ‘Orchestrion’. Het programma is gevarieerd en uitgebalanceerd. Hoewel zijn spel gekenmerkt wordt door virtuositeit is er ook ruimte voor meer toegankelijkere composities. Oprecht kan gezegd worden dat Pat Metheny een innovator is op muziekgebied, toch kan de computergebaseerde aansturing van de instrumenten soms ten koste gaan van de dynamiek. Maar dit doet niets af van de genialiteit van deze meester op de gitaar. Een aanrader voor een ieder die verrast wil worden.
Tekst: Matthias ten Broek
Je kunt geen reactie achterlaten.